Νικολέτα
Γραμματοπούλου

Ψυχολόγος MSc
Κοινωνικοθεραπεύτρια
Ψυχοδραματίστρια

Παπακυριαζή 42
Λάρισα, Τ.Κ. 41222
Τηλ.: 2410 28 68 38


Ωράριο Λειτουργίας
Η ψυχολόγος δέχεται καθημερινά επισκέψεις, ​κατόπιν ραντεβού.

facebook

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ


Διαβάστε απαντήσεις σε συχνές ερωτήσεις, από την ψυχολόγο Γραμματικού Νικολέτα, που διατηρεί γραφείο στην πόλη της Λάρισας.

Τι είναι το άγχος και πότε χρειάζομαι βοήθεια;

Το άγχος είναι δύσκολο να το κατανοήσουμε. Όμως μπορεί να κάνει τις ζωές μας μίζερες, να χειροτερέψει τη φυσική μας κατάσταση και μάλιστα μερικές φορές με δραματικό τρόπο. Περιέργως, δεν αντιλαμβανόμαστε πάντα ότι είμαστε αγχωμένοι. Οι συνήθειες, οι αντιλήψεις και τα συμπτώματα που αποκαλύπτουν τα προβλήματα μπορεί να είναι δύσκολο να τα αναγνωρίσουμε, επειδή μας έχουν γίνει οικεία.

Ο όρος άγχος (ή στρες) προέρχεται από το ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας ἄγχω, που σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. Το άγχος είναι μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση σε μια απειλή ή σε ένα αίτημα για την αντιμετώπιση απαιτητικών καταστάσεων. Όταν νιώθεις στρες, το σώμα σου είναι σε ένταση και ο εγκέφαλός σου πυροδοτείται από πολλαπλές σκέψεις. Ο καθένας μας εκτίθεται καθημερινά σε στρεσογόνες καταστάσεις. Το στρες μάλιστα μπορεί να είναι και θετικό -το λεγόμενο ευ στρες-, όταν καλούμαστε να το αντιμετωπίσουμε σπάνια (ή μόνο μερικές φορές) και σε περιορισμένο βαθμό. Σε αυτή την περίπτωση, λειτουργεί σαν καταλύτης και μας ενεργοποιεί, για να αντεπεξέλθουμε στις όποιες καταστάσεις. Όσο πιο συχνό και έντονο είναι το στρες, τόσο πιο δύσκολο μάς είναι να αντιμετωπίσουμε τις καθημερινές μας υποχρεώσεις.

Το άγχος μπορεί να έχει ψυχογενή προέλευση ή μπορεί να είναι συνέπεια σωματικής πάθησης. Επιπλέον, εξαρτάται από τις γνωστικές, συναισθηματικές διεργασίες, τον τρόπο ζωής του ατόμου και τον τρόπο αντίληψής του. Κάθε άτομο έχει ένα ορισμένο βαθμό άγχους, ο οποίος θεωρείται φυσιολογικός κάτω από ορισμένες περιστάσεις. Σε κάποιες άλλες όμως περιπτώσεις αυξημένου άγχους, προξενεί κακό και συντελεί στο να υπολειτουργεί το άτομο στις δραστηριότητές του και στο να επηρεάζεται αρνητικά η υγεία του.

Το ερώτημα που γεννιέται είναι πότε και τι μας ωθεί στο να ζητήσουμε τη βοήθεια ενός ειδικού. Ποια είναι τα συναισθήματα που μας οδηγούν; Θυμός, απογοήτευση, φόβος, όπως, επίσης, οξυθυμία, κούραση και κατάθλιψη, μας κυριαρχούν και δεν μας επιτρέπουν να λειτουργήσουμε έτσι όπως θα θέλαμε. Το στρες μάς κάνει ιδιαίτερα απαιτητικούς, ανυπόμονους και ευερέθιστους, με ιδιαίτερα χαμηλή διάθεση για συνεργασία. Διατρέχουμε μάλιστα κίνδυνο να κακοποιήσουμε λεκτικά η ακόμη και σωματικά τα παιδιά μας. Λειτουργώντας κάτω από στρες, έχουμε, για παράδειγμα, την τάση να παρεξηγούμε συμπεριφορές των παιδιών μας, πιστεύοντας ότι έκαναν κάτι από πρόθεση, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μια απλή απροσεξία.

Τι είναι κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη είναι μια ψυχική κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από λιγότερο ή περισσότερο παρατεταμένη περίοδο, κατά την οποία τα κύρια συναισθήματα που επικρατούν στη ζωή ενός ανθρώπου είναι η θλίψη και η μελαγχολία, σε τέτοιο βαθμό, που επεμβαίνουν στην καθημερινότητα του ανθρώπου. Η ψυχική αυτή διαταραχή επηρεάζει ένα πολύ μεγάλο φάσμα των λειτουργιών ενός ανθρώπου, ενώ εμφανίζεται με διάφορες μορφές, οι οποίες επιγραμματικά είναι οι εξής:
  • Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή (κλινική κατάθλιψη): Διαφέρει από την κοινή κατάθλιψη, αφού τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και δεν έχουν παροδικό χαρακτήρα. Επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να εργαστεί, να μελετήσει, να κοιμηθεί, να φάει κ.λπ.
  • Διπολική διαταραχή (γνωστή και ως διπολική συναισθηματική διαταραχή, μανιοκαταθλιπτική διαταραχή ή απλώς μανιοκατάθλιψη). Τα άτομα με διπολική διαταραχή βιώνουν επεισόδια ανεβασμένης ή ευερέθιστης διάθεσης -γνωστά ως μανία-, εναλλασσόμενα με επεισόδια κατάθλιψης.
  • Ενδογενής κατάθλιψη. Προέρχεται από το ίδιο το άτομο και οφείλεται κυρίως σε συνδυασμό βιολογικών και ψυχικών παραγόντων. Δεν οφείλεται δηλαδή στο περιβάλλον, στο οποίο το άτομο κινείται.
  • Άτυπη κατάθλιψη. Χαρακτηρίζεται από αντιδραστικότητα της διάθεσης (ο ασθενής είναι ικανός να βιώνει καλυτέρευση της διάθεσης σε ευχάριστα γεγονότα) και θετικότητα. Άτομα με άτυπη κατάθλιψη βιώνουν αύξηση βάρους και αυξημένη όρεξη για φαγητό, υπνηλία ή υπερυπνία και έντονη κοινωνική φθορά, ως συνέπεια της υπερευαισθησίας στην αντιλαμβανόμενη διαπροσωπική απόρριψη.
  • Ψυχωτική κατάθλιψη. Θεωρείται από τις πλέον σοβαρές και επικίνδυνες μορφές κατάθλιψης, καθώς τάσεις και συμβάντα αυτοκτονίας είναι συνήθη σε άτομα στα οποία διαπιστώθηκε ψυχωτική κατάθλιψη. Πρόκειται περί χρόνιας και κυκλικής κατάστασης, κατά την οποία ήπια επεισόδια κατάθλιψης διαδέχονται εκδηλώσεις ακραίας ψύχωσης.
  • Κυκλοθυμία. Είναι διαταραχή της ψυχικής διάθεσης και εκδηλώνεται με εναλλαγές μανιακών και καταθλιπτικών επεισοδίων. Χαρακτηριστικό της κυκλοθυμίας είναι ότι έχει ενδογενή αίτια, η αλλαγή της διάθεσης προέρχεται δηλαδή από το ίδιο το άτομο και δεν οφείλεται σε εξωτερικούς παράγοντες.
  • Δυσθυμία. Χαρακτηριστικά της δυσθυμίας είναι τα λιγότερο επώδυνα αλλά χρόνια συμπτώματα κατάθλιψης. Σε αντίθεση με τη μείζονα κατάθλιψη, το άτομο δεν έχει τόσο έντονα μειωμένη λειτουργικότητα, ενώ τα συμπτώματα είναι πιο ήπια.
  • Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (Obsessive - compulsive disorder) Χαρακτηρίζεται είτε από ιδεοληψίες, είτε από ψυχαναγκασμούς, είτε και από τα δύο. Οι περισσότεροι πάσχοντες αναγνωρίζουν τον παθολογικό χαρακτήρα αυτών των καταναγκασμών, καθώς και ότι είναι ανούσιοι και υπερβολικοί, ωστόσο κρίνεται εξαιρετικά δυσχερές από τους ίδιους να τους σταματήσουν.

Πότε κάποιος με κατάθλιψη πρέπει να ζητήσει βοήθεια;

Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι 25% των ανδρών (περίπου 850.000 Έλληνες) και το 33% των γυναικών (περίπου 1,1 εκ. Ελληνίδες) πάσχουν από ήπια έως σοβαρή κατάθλιψη, ενώ το 4.9% του πληθυσμού πάσχει από Μείζονα Καταθλιπτική διαταραχή. Κάποιος λοιπόν που πάσχει από κατάθλιψη δεν θα πρέπει να αισθάνεται μειονεκτικά, αφού, όπως φαίνεται από τα παραπάνω ποσοστά, η ασθένεια είναι αρκετά κοινή. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει άλματα στη θεραπεία της κατάθλιψης,  με αποτέλεσμα ένα ποσοστό που αγγίζει το 70-80% να θεραπεύεται πλήρως, ενώ στις υπόλοιπες περιπτώσεις, τα συμπτώματα ανακουφίζονται σημαντικά. Όπως και σε όλες τις ψυχικές ασθένειες, ένα άτομο θα πρέπει να ζητήσει βοήθεια, από τη στιγμή που αντιλαμβάνεται ότι η κατάθλιψη επηρεάζει τον τρόπο που ζει. Σε αυτό, μεγάλη υποστήριξη μπορεί να προσφέρει και το στενό του οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, δεδομένου ότι κάποιος που νοσεί ενδέχεται να μην το αντιλαμβάνεται. Η επίσκεψη σε έναν ψυχοθεραπευτή αποτελεί το πρώτο μεγάλο βήμα που θα πρέπει να κάνει ο πάσχων από κατάθλιψη και θα οδηγήσει στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος και, εν τέλει, στη θεραπεία του. Η αντιμετώπιση της κατάθλιψης περιλαμβάνει την απαραίτητη ψυχοθεραπεία και, εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο, και τη λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.

Τι είναι η φοβία;

Με τον όρο ‘’Φοβία’’ δηλώνεται ο φόβος ενός ατόμου ο οποίος συνεχίζει να υφίσταται, παρ’ όλο που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει αληθινός κίνδυνος. H φοβία ενός ατόμου μπορεί να οφείλεται είτε σε μια άσχημη εμπειρία, είτε σε άγχος ενδεχόμενης αποτυχίας, είτε σε άλλες αιτίες. Τα αποτελέσματα πάντως είναι σίγουρα δυσάρεστα, εφόσον το άτομο αναγκάζεται να αποκόβεται από δραστηριότητες που έχουν σχέση με την συγκεκριμένη φοβία και να ζει σε άγχος ή ακόμη και πανικό,  όταν πρόκειται να την αντιμετωπίσει. Σε κάθε είδος φοβίας, το άτομο μπορεί να πάθει κρίση και να μην καταλαβαίνει τι γίνεται γύρω του.

Τι είναι η κρίση πανικού;

Η κρίση πανικού είναι μια αιφνίδια περίοδος έντονου άγχους, ψυχολογικής διέγερσης, φόβου, στομαχικών διαταραχών και αδιαθεσίας, που σχετίζεται με μια ποικιλία σωματικών και νοητικών συμπτωμάτων. Υπολογίζεται ότι μέχρι 4% του πληθυσμού υποφέρει από σοβαρές και συχνές κρίσεις πανικού, ενώ στις γυναίκες η πάθηση είναι δύο έως τρεις φορές συχνότερη σε σύγκριση με τους άνδρες. Η εμφάνιση των επεισοδίων τυπικά είναι απότομη, ενώ μπορεί να μην υπάρχει κάποια συγκεκριμένη αιτία, ωστόσο υπάρχουν και οι κρίσεις πανικού που εμφανίζονται πάντοτε κάτω από συγκεκριμένες καταστάσεις (π.χ. όταν κάποιος είναι σε κάποιο μέρος με πολύ κόσμο - αγοραφοβία), ενώ πολλές φορές, ο φόβος ότι θα επέλθει μια κρίση πανικού είναι ικανός από μόνος του να προκαλέσει τα συμπτώματα της κρίσης. Οι κρίσεις πανικού επηρεάζουν τον κάθε άνθρωπο διαφορετικά. Άτομα που έχουν βιώσει στο παρελθόν κάποια κρίση πανικού μπορούν μερικές φορές να «αντέξουν» την κρίση χωρίς να παρουσιάσουν εξωτερικά συμπτώματα, ενώ σε αντίθεση, άτομα που βιώνουν την κρίση για πρώτη φορά μπορεί να πιστέψουν πως παθαίνουν έμφραγμα ή νευρικό κλονισμό.

Τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;

Οι περισσότεροι από εμάς, κάποιες στιγμές στη ζωή μας, ανατρέξαμε σε γιατρούς για ένα απλό ενόχλημα, κι ενώ κάναμε ένα σωρό εξετάσεις και αποκλείσαμε όλες τις εκδοχές, τελικά ακούσαμε το γιατρό μας να μας λέει ότι «είναι ψυχολογικό». Η άμεση απάντηση του ασθενούς είναι «...μα τι λέτε γιατρέ μου, τρελός είμαι;» Είναι γεγονός ότι, τουλάχιστον στην Ελλάδα, δεν έχουμε αντιληφθεί ακόμα πόσο σημαντικό ρόλο παίζει ο ψυχολογικός παράγοντας στη ζωή μας. Οι άνθρωποι, ακόμα και σήμερα, φοβούνται να εκφράσουν φόβους ή αδυναμίες τους σε ειδικούς, ενώ ξέρουν ότι αυτό είναι ένα σημαντικό κομμάτι της γιατρειάς τους. Τα σωματικά συμπτώματα, λοιπόν, που δεν προκαλούνται από οργανικά ή παθολογικά αίτια, ονομάζονται ψυχοσωματικά. Είναι πολύ σημαντικό, πριν προβούμε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ψυχοσωματικό σύμπτωμα, να είμαστε, με την καθοδήγηση του γιατρού, απολύτως σίγουροι ότι δεν υπάρχει καμία οργανική αιτία. Τα συμπτώματα αυτά αποτελούν τη σωματοποιημένη εξωτερίκευση συναισθημάτων ή ψυχολογικών συγκρούσεων του ατόμου.